Mało znane „Termopile” - nie greckie, ale polskie
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
Historia
W pobliżu Halicza, 17 km od Bołszowiec, gdzie przy Sanktuarium Matki Bożej Bołszowieckiej franciszkanie prowadzą Centrum Pokoju i Pojednania, nieopodal wsi Dytiatyn rozegrała się jedna z najważniejszych bitew, której skutki były bardzo ważne dla całej kampanii obronnej przeciwko wojskom sowieckim. Żołnierze heroicznie bronili skrawka ojczystej ziemi – wzgórza 385. Prawie wszyscy walczący oddali tam swoje życie. Bitwa rozegrała się 16 września 1920 roku. Poświęcając to, co najcenniejsze, żołnierze niewielkiego oddziału Wojska Polskiego zatrzymali na wiele godzin nieprzyjaciela – dywizję Czerwonych Kozaków, wspieraną przez brygadę bolszewickiej piechoty, ratując przed rozbiciem macierzystą VIII Dywizję Piechoty oraz ukraińską Dywizję Kawalerii. Bitwa miała kluczowe znaczenie dla utrzymania ofensywy na froncie w Małopolsce Wschodniej.
Marszałek Józef Piłsudski nadał pośmiertnie 17 artylerzystom Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari, a 11 oficerom i 41 szeregowym Krzyż Walecznych. Jednocześnie nadał 4 Baterii prawo noszenia tytułu Baterii Śmierci. Szczątki jednego z poległych tam żołnierzy zostały wytypowane do umieszczenia w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Data i miejsce tej bitwy zostały uwieńczone na jego kolumnach.
Na miejscu pochówku żołnierzy wybudowano kaplicę-pomnik pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus ku czci poległych, poświęconą 21 września 1930 roku. W uroczystościach rocznicowych regularnie brali udział dowódcy okolicznych garnizonów oraz zaproszeni goście. Najważniejsze uroczystości odbywały się 3 maja i 16 września. Systematycznie dewastowana po 1945 roku kaplica została ostatecznie rozebrana przez władze sowieckie w 1947 roku.
W 2009 roku po raz pierwszy po wojnie sprawowano tam Mszę św. w intencji poległych żołnierzy. Te modlitewne spotkania zainicjował Szymon Hatłas, potomek mieszkańców Dytiatyna, organizator projektu Dytiatyn 1920 – Polskie Termopile oraz o. Grzegorz Cymbała, ówczesny proboszcz franciszkańskiej parafii w Bołszowcach.
o. Bronisław Staworowski
Artykuły
105. Rocznica bitwy pod Dytiatynem
105 lat po jednej z najważniejszych bitew wojny polsko-bolszewickiej, na wzgórzach pod Dytiatynem w zachodniej Ukrainie znów zabrzmiały słowa modlitwy i pamięci. 20 września 2025 roku Polacy i Ukraińcy spotkali się, by uczcić bohaterów, którzy w 1920 roku oddali życie w obronie Ojczyzny
103. Rocznica bitwy
16 września 2023 r. na Cmentarzu Wojennym w Dytiatynie odbyły się kolejne obchody rocznicowe upamiętniające bohaterów bitwy z 1920 roku. W atmosferze zadumy, modlitwy i refleksji złożono kwiaty i znicze, przypominając o wartościach patriotyzmu, odwagi i poświęcenia dla Ojczyzny, które pozostają aktualne także dziś
102. Rocznica bitwy
102. rocznica Bitwy pod Dytiatynem stała się symbolem pamięci i patriotyzmu w cieniu współczesnych wydarzeń na Ukrainie. Mimo trudnych czasów odbyły się uroczystości upamiętniające „Polskie Termopile”, podkreślając bohaterstwo żołnierzy i znaczenie dziedzictwa historycznego dla kolejnych pokoleń
Pan Petro Hrudzewycz
22 lipca odszedł Pan Petro Hrudzewycz – odważny obrońca krzyża z mogiły polskich żołnierzy w Dytiatynie, strażnik pamięci i symbol odwagi. Jego czyn na zawsze pozostanie częścią historii tego miejsca
101. Rocznica bitwy
Dytiatyn – miejsce polskich Termopil. Co roku Polacy, Ukraińcy i przedstawiciele władz oddają hołd bohaterom bitwy z 1920 r., którzy stawili czoła wielokrotnie silniejszemu wrogowi. Uroczystości rocznicowe łączą pamięć, modlitwę i refleksję nad wartościami, które nie przemijają
Nie ma większej miłości
Bitwa pod Dytiatynem z 16 września 1920 r., zwana Polskimi Termopilami, to opowieść o heroizmie, poświęceniu i walce do ostatniego żołnierza. W cieniu zwycięstw Bitwy Warszawskiej i nad Niemnem, garstka polskich artylerzystów i piechurów stanęła naprzeciw wielokrotnie silniejszego przeciwnika, osłaniając południowe skrzydło frontu i zapisując się na zawsze w historii polskiego oręża
100. Rocznica bitwy pod Dytiatynem
19 września 2020 r. na Polskim Cmentarzu Wojennym koło Dytiatyna odbyły się uroczystości upamiętniające setną rocznicę bitwy z bolszewikami. W modlitwie i refleksji wzięli udział Polacy i Ukraińcy, przedstawiciele władz oraz duchowieństwa, oddając hołd bohaterom „Polskich Termopil” i podkreślając znaczenie wspólnej pamięci historycznej
Pamięć i akty pojednania w Dytiatynie
Co roku Polacy i Ukraińcy spotykają się na wzgórzu w Dytiatynie, by oddać hołd bohaterom jednej z najbardziej heroicznych, a zarazem najmniej znanych bitew wojny polsko-bolszewickiej. To miejsce, symbol polsko-ukraińskiego braterstwa broni, łączy pamięć historyczną z refleksją nad współczesnością i wartościami, które nie tracą znaczenia
Droga do Dytiatyna
Podróż do Dytiatyna to wędrówka przez krajobraz pełen śladów polskiej historii – od sanktuariów i zapomnianych kościołów po małe wsie i zniszczone drogi. Trasa prowadzi aż do Polskiego Cmentarza Wojennego w Dytiatynie – miejsca pamięci i symbolu bohaterstwa żołnierzy z 1920 roku
